Piszesz i chcesz wiedzieć, co myślą o tym inni? Zapraszamy!
więcej o nas

Aktualności



Oceniający

Jest nas wielu i różnimy się od siebie jak tylko można, więc z pewnością znajdziesz w naszym gronie osobę, która z przyjemnością oceni twojego bloga.
wybierz



Zgłoszenia

Chciałbyś zgłosić swój blog do oceny? Wystarczy umieścić swoje zgłoszenie w księdze zgłoszeń. Pamiętaj, aby przedtem przeczytać regulamin.
księga zgłoszeń

Bez czego ani rusz? – Podstawy podstaw

26 lipca 2015
Jest to zakładka, którą wypada przejrzeć przed zgłoszeniem się do nas po ocenę – ba! – wypadałoby również zastosować się do poniższych porad. Dzięki temu Ty unikniesz wstydliwych uwag w ocenie, a my nie będziemy musiały się powtarzać.
Nastukałyśmy do tej pory ponad 140 prac na WS i spora ich część zawiera podobne rady, właściwie zaczyna się tak samo: cudzysłowy, myślniki, akapity i dialogi. Do tego dochodzą inne uwagi, które recytujemy już właściwie z pamięci – pleonazmy, imiesłowy, zgubione podmioty czy nadużywanie zaimków. Mało tego, zwiedzając internet, widzimy, że nie tylko WS trąbi już trzeci rok o tym samym.
Źródeł takich jak to jest mnóstwo, ale jeden więcej najwyraźniej nie zaszkodzi.
No to zaczynamy. Jeszcze raz, od początku i – mamy nadzieję – po raz ostatni.


1.  CUDZYSŁÓW
W języku polskim głównie używa się cudzysłowu apostrofowego podwójnego: „(…)” lub ostrokątnego: ‹‹ (…) ›› – używanego przeważnie do cytowania w cytacie. Nie są to dwa przecinki (,,) na dole i dwa grawisy (``) albo primy (′ ′) u góry. Nie damy się na to nabrać.
Otwieraj cudzysłów, używając komendy (lewy alt + 0132) z włączoną klawiaturą numeryczną i zamykaj go poprzez (lewy alt + 0148).
W cudzysłowie nie stawiaj kropki – ta ma zawsze wychodne, zgodnie z zasadą 98.D. w PWN-ie. Możesz tam również poczytać o pozostałych znakach.


2.  MYŚLNIK – PAUZA I PÓŁPAUZA
Myślnik to znak pisarski w postaci długiej poziomej kreski. Wykorzystuje się go w dialogach, czasem zastępuje się nim przecinek, np. we wtrąceniach. Myślnik w druku pisarskim przedstawiany jest jako pauza (—) lub półpauza (–). Obecnie częściej odchodzi się od dłuższej kreski na rzecz krótszej, jednak nie ma takiej reguły – ważne, by przez cały tekst być w tej kwestii konsekwentnym.
Pauzę (—) rób za pomocą kombinacji (lewy alt + 0151), a półpauzę (–) za pomocą (lewy alt + 0150).
Dywiz (-) nie jest myślnikiem – służy jako łącznik dla połączeń wielowyrazowych, np. kolorów (biało-czerwony). Przy dywizach nie stawiaj spacji, chyba że w momencie połączenia typu: pokój dwu- lub trzyosobowy.


3.    AKAPIT TO NIE WCIĘCIE AKAPITOWE
Akapitem nazywana jest składowa tekstu, wydzielona jako osobna część. To przeważnie fragment, który wprowadza nową myśl. Często wyróżnia się go za pomocą nieco większych odstępów międzyakapitowych i, oczywiście, dzięki wcięciom.
Akapity są wymagane. Ich zadaniem jest nie tylko wyraźne zaznaczenie nowej myśli w bieżącym wątku wypowiedzi. To również sposób dzielenia treści na rozpoznawalne wzrokiem mniejsze fragmenty w celu zwiększenia czytelności. Jednolita ściana tekstu nigdy nie będzie czytelnikowi robić dobrze, raczej wywoła wrażenie przytłoczenia i zniechęcenia.
W programach takich jak Word wcięcia akapitowe tworzy się tabulatorem (klawisz Tab) lub narzędziem:  


Jednak jeżeli nie piszesz w Wordzie, niektóre portale literackie (np. Opowi) posiadają wcięcia automatyczne, które pojawiają się po wciśnięciu klawisza ENTER i po przejściu do nowej linijki.
Niestety Blogger do nich nie należy – tu działa kod HTML do ręcznego wstawiania wcięć (w widoku HTML w edytorze posta):
<div style="text-indent: wartośćpx;"> treść akapitu </div>

Ewentualnie można ustawić automatyczne wcięcia dla całego bloga, wykorzystując kod CSS:
.POST-BODY {TEXT-INDENT:WARTOŚĆPX;}



4.    JUSTOWANIE
W pliku, w którym  piszesz, obowiązkowo włącz tę opcję. Zaznacz cały tekst (ctrl+a) i wyrównaj położenie linii tekstu równocześnie do lewego i prawego marginesu w celu nadania całości jednolitego wyglądu. Brak justowania gwałci elementarne poczucie estetyki i nie ma co się z tym kłócić.

(kliknij, aby powiększyć)


5.   DIALOGI
O tym już było TUTAJ i nie będziemy się powtarzać. Jeżeli chcesz zgłosić swój tekst, w którym z premedytacją nie zastosujesz się do zasad poprawnego zapisu dialogów, my z premedytacją wlepimy Ci odpowiednią notę końcową. I na pewno nie będzie to dobry.


6.   LICZBY W PROZIE ZAPISUJE SIĘ SŁOWNIE
Ogólna zasada mówi, by w tekstach beletrystycznych (czyli w prozie fabularnej) liczby (w tym daty) zapisywać słownie. Przykład:

Lotaria przyniosła parę powieści rozpisanych przez komputer w formie sekwencji wyrazów ułożonych według częstotliwości występowania.
— W powieści zawierającej od pięćdziesięciu do stu tysięcy wyrazów — powiedziała — warto przyjrzeć się słowom, które występują około dwudziestu razy. Proszę tu spojrzeć. To słowa, które pojawiają się dziewiętnaście razy: dowódca, krew, mają, natychmiast, odpowiada, robisz, strzelasz, twoja, warta, widział, zęby, życie... (…) Nie wie pan jeszcze, o czym mowa? — pyta Lotaria. — Nie ma wątpliwości: to powieść wojenna o rozbudowanej akcji.
Calvino Italio, Jeśli zimową nocą podróżny

Nie jest to jednak reguła, której trzeba się trzymać w każdym wypadku. Wiele zależy od charakteru powieści, np. w Kodzie Leonarda da Vinci Dana Browna kod został zapisany liczbą, co ma przecież sens:

Fache spojrzał na papier.
1 – 1 – 2 – 3 – 5 – 8 – 1 3 – 2 1
— Co to jest? — prychnął. — Pani tylko ustawiła te liczby w kolejności rosnącej!

W swojej powieści wspomnianej już wcześniej Calvino Italo również użył zapisu cyfrowego liczby, by przyspieszyć dynamikę sceny. Napięcie rośnie, a cyfra pokoju wzbudza większe emocje, mimo że można było zastąpić ją zapisem słownym. Sto piętnaście byłoby jednak w tym wypadku nieco przydługie...

Brak mi tchu, biegnę, nie czując płuc w piersiach ani ziemi pod stopami. Oto Hillside Drive. Jedenaście, piętnaście, dwadzieścia siedem, pięćdziesiąt jeden; całe szczęście, że numery szybko rosną, przeskakując z jednej dziesiątki do drugiej. Wreszcie 115. Drzwi są otwarte, wbiegam po schodach, wchodzę do pokoju, w którym panuje półmrok. Na tapczanie leży Marjorie, skrępowana, w ustach ma knebel. Uwalniam ją. Wymiotuje. Patrzy na mnie z pogardą.
— Ty draniu — mówi.
Calvino Italio, Jeśli zimową nocą podróżny
Ważne jest więc, by zapis był dobierany z głową.


7.   WIELOKROPEK…
…składa się wyłącznie z trzech kropek. Dwie to dwukropek, który upadł, a cztery – rozrzutność.


8.   PLEONAZMY
Kiedy o nich mówimy, mamy na myśli tzw. masło maślane. Te najczęstsze, które wytykamy, to: cofanie w tył, spadanie w dół, unoszenie w górę, kontynuowanie dalej, kopanie nogą, mruganie okiem, kręcenie głową „na nie” (lub kiwaniena tak”), fakt autentyczny, okres czasu, miesiąc maj, sędziwy staruszek itp.


9.   NIEBIESKOOKA BLONDWŁOSA
Umówmy się – nie ma takiego słowa jak blondwłosy/blondwłosa. Jest blondyn lub blondynka, ktoś jasnowłosy, ewentualnie są włosy blond.   
Na dodatek blodnynka czy niebieskooka zastępujące podmiot są absurdalne – traktowane na równi z poziomkowoustą czy krótkonogim. Takie pisanie nie świadczy dobrze o warsztacie autora, który nnie potrafi ułożyć zdań tak, żeby uniknąć powtórzenia, więc powołuje się na najtańsze synonimy. Chociaż nie jest to żelazna zasada poparta źródłem, nie spotkasz się z takimi określeniami w książce wyższych lotów.


10.   ZAIMKI… WSZĘDZIE ZAIMKI!
W narracji pierwszoosobowej nadużywanie ja/mnie/mój będzie tworzyło przerysowanego egocentryka z nerwicą i zaburzeniami psychosomatycznymi. W narracji trzecioosobowej zaś (on/swój/jego itp.) – rozwlecze tekst. Zaimki nie są potrzebne wszędzie, więc warto przeczytać zdanie, w którym jakiś występuje, i zastanowić się, czy bez niego fragment nie jest przypadkiem lżejszy. Często da się przewidzieć, że skoro bohater wychodzi z domu i wyciąga z kieszeni kluczyki, to wsiada do swojego samochodu, a nie samochodu sąsiada. Gdyby było inaczej, informacja wynikałaby z tekstu. Zaimki, które mogą pozostać w domyśle – prosimy – niech tam lepiej zostaną. 



11.   KŁOPOTLIWE SIĘ
Zaimek zwrotny się stoi raczej przed czasownikiem, nie zaleca się stawiania go na końcu zdania. Nie ma jednak reguły, język polski jest na tyle elastyczny, by bez problemu przestawiać wyrazy w zdaniu, ważne jednak, by koniec końców – brzmiało ono naturalnie:

Wszystko się może zdarzyć.
Wszystko może zdarzyć się.

Sytuacja, kiedy się brzmi dobrze na końcu zdania, to na pewno zdanie rozkazujące:
No ruszże się!

Się to też enklityka, czyli wyraz nieposiadający akcentu i nie umieszcza się go w pozycji akcentowanej – wtedy za mocno zwraca na siebie uwagę, a zdanie przestaje brzmieć naturalnie, np. na początku zdania: Się wszystko może zdarzyć.  


12.   ROBIĄC COŚ, ROBIMY TEŻ COŚ INNEGO
Imiesłów przysłówkowy współczesny (zakończony na -ąc) jest tylko po to, by wyrazić czynność, która ma miejsce w tym samym czasie, w którym dzieje się inna czynność wprowadzona przez czasownik:
Pisząc artykuł, słuchałam radia.

Nie nadaje się on do tego, by przedstawiać czynności dziejące się po sobie:
Pisząc artykuł, zamknęła edytor tekstowy.

Od tego są imiesłowy przysłówkowe uprzednie (zakończone na -łszy, -wszy):
Napisawszy artykuł, zamknęła edytor tekstowy.

We współczesnej prozie jednak powoli odchodzi się od imiesłowów uprzednich, gdyż mogą kojarzyć się z tekstem archaizowanym. Czasem dobrze jest po prostu nie kombinować:
Napisała artykuł i zamknęła edytor tekstowy.
Gdy napisała artykuł, zamknęła edytor tekstowy.


13.   CHCIAŁABYM…
Pisownia łączna cząstek -by, -bym, -byś ma miejsce z osobowymi formami czasowników (chciałbyś, jadłabym, miałby itp.). Natomiast po bezokoliczniku lub po wyrazach o funkcji czasownikowej (np. można by rzec, warto by wspomnieć) – rozłącznie. Tak samo, jeżeli cząstka by stanowi osobny spójnik (synonim aby, żeby), czyli: zaczynam, by skończyć.


14.   INTERPUNKCJA Z PODSTAWÓWKI

Przed: że, aby, jeśli, ,
bo, albowiem, więc, ponieważ
znaczek zrób, przecinek pisz,
a opuścić się go nie waż.

To nie taka trudna rzecz,
pisz przecinek, mój kolego,
przed: jeżeli, ale, lecz,
kiedy, który, gdyż, dlatego...

...i przed „a”, gdy spójnik ten łączy części składowe zdania złożonego. :)


I w końcu...
15.   PODMIOTY MUSZĄ SIĘ ZGADZAĆ



I to by było na tyle. Teraz zapraszamy do księgi zgłoszeń. ;)

Brak komentarzy

Prześlij komentarz

Aktualności

Teksty zgłoszone w 2017: 2
Stan poczekalni: 16/21
Czekamy na twoje zgłoszenie!
Szablon stworzony przez Agatę
Zgłoś tekst i spróbuj swoich sił!
21.03.2019 najlepsi autorzy
otrzymają nagrody! – [KLIK]

Ankieta

Ankieta ewaluacyjna WS

Archiwum

Oceniający

© Design by Agata from Król Trefl & WioskaSzablonów
Script ScrollToTop | Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY.